Donald Trump określił dziesięciopunktową propozycję Iranu jako „praktyczną podstawę do negocjacji”. Jednak gdy zaczęły pojawiać się szczegóły planu, wielu ekspertów zareagowało szokiem i niedowierzaniem.
„Wygląda na to, że Trump skapitulował na całej linii” – powiedział Mark Stone, korespondent Sky News US.
Zaledwie na godzinę przed ostatecznym terminem
Wtorek rozpoczął się od ostrzeżenia Donalda Trumpa, że „cała cywilizacja” licząca 90 milionów Irańczyków może stanąć w obliczu zagłady.
Jednak później Stany Zjednoczone i Iran zgodziły się na tymczasowe dwutygodniowe zawieszenie broni. Podobno nastąpiło to na niecałą godzinę przed upływem terminu wyznaczonego przez Donalda Trumpa na eskalację działań zbrojnych.
Według reportera Axios, Baraka Ravida, wieloletniego eksperta w dziedzinie konfliktów międzynarodowych, kluczową rolę w negocjacjach odegrał Pakistan. Zakulisowo kluczową rolę w zacieśnianiu relacji między USA a Iranem odegrał także Egipt. Prowadzenie rozmów ułatwiła też Turcja — jak napisał na Twitterze.
Tymczasem „New York Times”, który powołał się na trzy irańskie źródła, poinformował, że to Chiny interweniowały w ostatniej chwili. Według gazety, Pekin naciskał na Teheran, aby „wykazał się elastycznością i zmniejszył napięcia”, wskazując na globalne gospodarcze skutki konfliktu.
Kontynuacja artykułu pod zdjęciem
Według Białego Domu, Izrael również podpisał się pod wstrzymaniem działań wojennych. Ogłoszono decyzję o wstrzymaniu dalszych ataków, a Trump ujawnił, że Iran przedstawił 10-punktową propozycję, nazywając ją „praktyczną podstawą do negocjacji”.
Zawieszenie broni oznacza kruchy przełom dyplomatyczny po dniach ataków rakietowych i dronów na Bliskim Wschodzie. Oczekuje się, że po mediacji premiera Pakistanu Szehbaza Szarifa rozmowy będą kontynuowane w Islamabadzie.
Co zawiera propozycja Iranu?
Według irańskich mediów państwowych, Teheran jasno dał do zrozumienia, że zgodzi się zakończyć wojnę dopiero po dopracowaniu szczegółów zgodnie z 10-punktowym planem pokojowym, który rzekomo przesłano do Waszyngtonu za pośrednictwem pakistańskich pośredników. Lista zawiera kilka warunków, którym Stany Zjednoczone historycznie się sprzeciwiały:
Chociaż pełnych szczegółów oficjalnie nie potwierdzono, to irańskie media państwowe twierdzą, że plan obejmuje daleko idące żądania, takie jak:
- Pakt o nieagresji między USA a Iranem
- Utrzymanie kontroli Iranu nad Cieśniną Ormuz
- Uznanie praw Iranu do wzbogacania uranu
- Zniesienie wszystkich głównych sankcji USA
- Zniesienie wszystkich sankcji wtórnych wobec państw trzecich
- Wygaśnięcie wszystkich rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ przeciwko Iranowi
- Wygaśnięcie obowiązywania wszystkich rezolucji Rady Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA)
- Wypłata Iranowi odszkodowania za szkody
- Wycofanie amerykańskich sił bojowych z regionu
- Zaprzestanie wojny na wszystkich frontach, w tym konfliktów z udziałem grup wspieranych przez Iran, takich jak Hezbollah w Libanie
- Zawieszenie broni związane z ponownym otwarciem Cieśniny Ormuz
Zawieszenie broni związane z przepływem ropy
Sercem porozumienia jest cieśnina Ormuz, to jeden z najważniejszych szlaków naftowych na świecie. Iran zgodził się zezwolić na kontrolowany ruch przez cieśninę przez dwa tygodnie, co jest kluczowym krokiem, biorąc pod uwagę, że przepływa przez nią około 20% światowych dostaw ropy naftowej. W zamian Stany Zjednoczone wstrzymały działania ofensywne, w tym plany rozszerzenia ataków na irańską infrastrukturę.
Po ogłoszeniu decyzji Biały Dom określił dwutygodniowe zawieszenie broni między Iranem a Stanami Zjednoczonymi jako wielki sukces Waszyngtonu
Rzeczniczka prasowa Karoline Leavitt poinformowała, że operacja Epic Fury osiągnęła swoje cele w zaledwie 38 dni, a więc tygodnie przed planowanym terminem.
Kontynuacja artykułu pod zdjęciem
„To zwycięstwo Stanów Zjednoczonych, do którego doprowadzili prezydent Trump i nasze niesamowite siły zbrojne” – powiedziała Leavitt w oświadczeniu.
Kontynuując dodała: „Od samego początku operacji Epic Fury prezydent Trump przewidywał, że będzie to operacja, która potrwa od 4 do 6 tygodni. Dzięki niewiarygodnym możliwościom naszych żołnierzy osiągnęliśmy, a nawet przekroczyliśmy nasze główne cele militarne w ciągu 38 dni”.
„Całkowite zwycięstwo”
Ogłoszenie dwutygodniowej przerwy w działaniach wojennych zostało opisane przez amerykańskiego korespondenta Marka Stone’a jako kapitulacja Donalda Trumpa.
Według Stone’a Trump w rzeczywistości „odsunął wszystko na później”, oddając przewagę reżimowi irańskiemu. W nocy po ogłoszeniu zawieszenia broni Stone odbył z Trumpen krótką rozmowę telefoniczną.
Według doniesień Trump powiedział mu: „Nie mam dużo czasu, proszę się pospieszyć”, po czym dodał, że uważa sytuację za „świetną… bardzo dobrą”.
Następnie określił operację wojskową jako całkowity sukces, nazywając ją „całkowitym zwycięstwem, zwycięstwem w kategoriach militarnych”. Trump zapewnił ponadto, że pod każdym innym względem było to „całkowite zwycięstwo”.
„Poziom niekompetencji jest porażający”
Nie wszyscy postrzegają tymczasowe zawieszenie broni jako zwycięstwo Białego Domu. Wtorkowe porozumienie wzbudza silnie napięte i spolaryzowane emocje, które Trump niezmiennie wzbudza.
Niektórzy krytycy wyśmiewali to nawet jako kolejny moment w stylu „TACO” – „Trump zawsze tchórzy”.
Demokratyczni ustawodawcy wypowiedzieli się na temat zawieszenia broni, wyrażając mieszane uczucia: ulgę i krytykę.
„Zatrzymanie wojny jest dobre” – napisał senator Ruben Gallego na portalu X. „Cieszę się, że nasi mężczyźni i kobiety w mundurach będą bezpieczni. Możemy krytykować powody, dla których wdaliśmy się w tę wojnę, jej nielegalność i pociągać administrację Trumpa do odpowiedzialności. Jednak teraz czuję ulgę”.
Senator Chris Murphy nazwał kontrolę Iranu nad Cieśniną Ormuz „historycznym zwycięstwem” Teheranu. „Poziom niekompetencji jest zarówno porażający, jak i rozdzierający serce” – wypowiedział się na X.
Senator Ed Markey dodał: „Cieszę się, że doszło do porozumienia o zawieszeniu broni z Iranem, ale w ogóle nie powinniśmy toczyć tej nielegalnej wojny. Donald Trump nie może po prostu grozić zbrodniami wojennymi z poczuciem bezkarności. Kongres musi natychmiast wznowić obrady, aby położyć kres tej wojnie i odsunąć Donalda Trumpa od władzy”.
Co dalej? Czy stronom uda się osiągnąć trwały pokój, czy to tylko chwilowa przerwa w konflikcie?
CZYTAJ TAKŻE:
Iran wykonuje egzekucję nastoletniego mistrza zapasów pomimo groźby Donalda Trumpa
